خانه / آخرین نوشته ها / گویش قزوینی و زبان تاتی استان قزوین

گویش قزوینی و زبان تاتی استان قزوین

نویسنده و گردآورنده : ضیاء – ط 

سید محمد علی گلریز در کتاب مینودر یا باب الجنه قزوین می نویسد : آریاها به اختلاف روایات اعم از اینکه از جانب شرقی به فلات ایران آمده یا از معابر شمالی قفقاز به این سرزمین رسیده باشند ، در سراسر ایران پراکنده شده و متوقف گردیده اند .

یکی از آن نقاط  هم دشت قزوین و مناطق کوهستانی شمالی و جنوبی و غربی آنست که مسکن مهاجرین آریایی قرار گرفته و طایفه دیلم در آن مستقر گردیده است . از این رو می توان ادعا نمود که مردم قزوین در اصل آریایی و از خاندان دیلم بوده اند . اینکه سکنه قزوین را از دیلم دانستیم برای این است که زبان آنها نیز مانند زبان دیلم بوده ، یعنی همچون مردم رودبار و الموت کنونی گفتگو می کرده اند .

این مردم با هزاران مصائبی که در طی قرون متمادی با آنها روبرو گردیده اند ، هنوز هم زبان اجدادی خود را تا اندازه ای نگهداری کرده اند چنانکه در قسمت های شمالی مانند الموت و رودبار و طالقان و غیره ، همچنین در جنوب در سراسر رامند زبان پهلوی شایع و رایج است . حتی شهر قزوین تا حمله مغول به زبان پهلوی گفتگو می کرده اند . البته در طی سه قرن تسلط بیگانه که مردم بومی ناگزیر بودند با آنها رابطه داشته باشند و معاشرت کنند بتدریج آن زبان فراموش شده و فارسی کنونی جانشین آن گردیده است . (۱).

زبان تاتی اکنون در شمال استان قزوین ( منطقه الموت ) و جنوب و جنوب غربی استان ( تاکستان و بوئین زهرا و شهرها و روستاهای اطراف ) و همچنین شهرها و روستاهای دیگر در استان قزوین سخن گفته می شود .  قابل ذکر است که تعدادی از پژوهش گران زبان منطقه رودبار و الموت را دیلمی می خوانند و عده ای دیگر آن را زبان تاتی می نامند . نکته اینجاست که بر روی زبان منطقه الموت چه نامی گذاشته شود در کل با زبانهای تاتی مناطق مختلف استان قزوین و گویش شهر قزوین و همچنین با زبان تاتی استانهای دیگر اشتراکات زیادی دارد .

گویشهای تاکستان ( جنوب غربی قزوین ) را ” و.ب. هنینگ ” بررسی کرده است . خطوط همگوئیی ( ایزوگلوسهایی ) یافت شده که تاکستانی را از یک سو به تالشی و از سوی دیگر به سمنانی نزدیک می کند . گویش اشتهارد که ” ژوکوفسکی ” هم قبلاً به آن اشاره کرده است نزدیک به تاکستانی است . (۲).

یکی از قطعه های جالب و زیبای فلکوریک قزوین دو بیتی زیر است :

نَمدانم چه کُنیمان دلمان وا نَمِشَد ، هر سوراخ سُمبه میریمان لشمان جا نَمِشَد

کارمان بس گره خوردَس دیه وا نَمِشَد ، بختمان همچه دَخوابَست که دیَه پا نَمِشَد (۳).

در ادامه تعدادی از واژه های زبانهای تالشی و تاتی قزوین و گویشی قزوینی را بررسی تطبیقی می کنیم .

بررسی تطبیقی زبانهای تالشی و تاتی استان قزوین

زبان تالشی آستارا ، زبان تاتی تاکستان ، سگز آباد ، ابراهیم آباد ، اردبیلک

درباره‌ی فریبا کلاهی

روزنامه نگار و مدیر مسئول پایگاه خبری آیین باور

همچنین ببینید

استاندار البرز: پیمانکار همت سرموعد به وعده وفا کند

آیین باور – گزارش میدانی بازدید های مکرر استانداران در ادوار مختلف نشان می دهد …

دیدگاهتان را بنویسید