خانه / آخرین نوشته ها / رحیم چرخی استاد نگارگر: تا هنر را وارد زندگی مردم نکنیم اتفاقی که باید، نمی افتد

رحیم چرخی استاد نگارگر: تا هنر را وارد زندگی مردم نکنیم اتفاقی که باید، نمی افتد

آیین باور -کار داوری آثار رسیده به دبیرخانه پانزدهمین جشنواره ملی نگارگری رضوی به میزبانی استان البرز به پایان رسید و حضور اساتید برجسته به عنوان داور در نمایشگاه آثار برگزیده فرصتی بود تا از نظر آنان پیرامون سطح کمی و کیفی آثارشرکت کنندگان، آگاه شده و نگاهی به وضعیت هنراصیل نگارگری در ایران بیاندازیم .
استاد رحیم چرخی متولد 1343 تبريز و داراي درجۀ 1 هنري از شوراي عالي ارزشيابي هنرمندان از جمله داوران این جشنواره بود .

وی در پاسخ به این پرسش که سطح آثار رسیده به جشنواره رضوی را چه طور ارزشیابی می کنید گفت: سطح کارها واقعا عالی بود ولی اگر بخواهم ازنظر کیفیت اجرایی طبقه بندی کنم، بیشترین شرکت کنندگان در بخش تذهیب بودند و قوی ترین آثار را در این بخش یافتیم.
این مسئله ، رقابت را بسیار تنگاتنگ و داوری و قضاوت را نیز بسیار سخت کرد. در رتبه بعدی گل و مرغ و در نهایت نگارگری را قرار می دهم یعنی قوی ترین بخش تذهیب و ضعیف ترین بخش نگار گری بود .
استقبال و تعداد آثار را چگونه دیدید و آیا مناسب با سطح جشنواره بود یا خیر ؟
با همه این مسائل استقبال بسیار خوب بود . انتظار نمی رفت این حجم کار شرکت کند. در سطح دوسالانه بود. خیلی مشارکت و تعداد کارها بالا بود و نمایشگاه گنجایش ارائه همه آثار را نداشت که برای سالهای آینده ، نیاز مند سیاست گذاری بهتری است .
چرا نگار گری که هنر اصیل ایرانی است از تعداد و کیفیت کمتری برخوردار بوده و به اعتقاد شما این کمرنگ شدن علایق را می رساند یا بازار هدف وجود ندارد یا دانشگاه را باید دخیل بدانیم؟ یا دلیل دیگه ای دارد؟
اگر ما دانشگاه ها را بخواهیم آنالیز کنیم به عنوان استاد دانشگاه و عضو هیات علمی می گویم در مقایسه با نقاشی که سالهای طولانی است در دانشگاه ها تدریس می شود.یعنی بیش از 50 سال تجربه، اما نگار گری ما دو دهه نیست به دانشگاه راه یافته و دانشگاه خودمان 7 سال است در کتابت نگارگری اصفهان کار می کند.
رشد این هنر زمان بر است .آهسته و پیوسته می رود . نیازمند تحقیق و پژوهش است. تکنیک ، فرم و از لحاظ نظری باید به آن پرداخته شود هنرمندان باید دست به دست هم بدهند هم در دانشگاه هم بیرون از دانشگاه تا بتوانیم در طول زمان این هنر را پرورده کنیم .

آیا تعداد هنرمندان علاقمند به این رشته رشد چشم گیری در دورههای مختلف زمانی نشان داده است ؟
اگر با قبل انقلاب مقایسه کنیم می بینیم آن دوران تعداد هنرمندان در میناتور ، گل مرغ و تذهیب بسیار انگشت شمار است . الان در یک جشنواره دوسالانه یا رضوی می بینیم چه قدر کار انجام شده . شاید ما خیلی عجله می کنیم بحث فرهنگ و هنر زمان بر است و زیر بنا ها ده یا بیست سال زمان می خواهند تا جواب بدهند. کلاسی که استاد دایر می کند 10 سال باید بگذرد تا استعداد هایی از دل آن بیرون بیاید .

پس شما معتقد هستید روند روبه رشد است ولی حرکت آهسته خواهد بود .
بله نگار گری هنر زمان بری است .

دیده می شود بسیاری کشور ها در استفاده از هنرهای اصیلشان، درپیام دادن به جامعه روز استفاده می کنند ، آیا شما به استفاده از هنرهای اصیلی چون مینیاتور در این مقوله اعتقاد دارین یا باید در جهت دیگری کار کند و قالب و مخاطب ویژه قائلید برای این هنر ؟
. این کار می تواند مسئله روز را طرح کند و برای زیبا سازی شهری استفاده شود .
وقتی می گوییم روی دیوار فقط بحث هنرمند نیست ، این را زیبا سازی شهری باید به فکر باشد . که عوض استفاده از نقاشان غیر حرفه ای یا حتا مدرن ، به نقاشی اصیل و هنرمندان حرفه ای این کار هم فرصت بدهد و سفارش داشته باشد .
هنرمند که نمی تواند برود شهرداری بگوید یک دیوار بدهید من کار کنم . هنرمند در چهار چوب بوم خودش خود مختار است و هر مدل که بخواهد کار خواهد کرد وقتی قرار باشد روی دیوار کار کند زیر سازی و فضا و محتوا به دلیل تغییر مخاطب باید در نظر گرفته شود .

آیا هنر نگار گری ایرانی به اندازه کافی روزآمد شده است ؟ یا اصلا قرا است با زمان تغییر کند یا خیر ؟
یقینا وقتی می گوییم نقاشی ایرانی یا سنتی باید بگوییم سنت ما از قدیم فرم و قالبش این بوده و قرار نیست عوض بشود . نگاه شرقی و سنتی ایران به نقاشی این بوده . مکتب اصفهان و قزوین شاید انقدر با هم تفاوت نداشته باشند . مثلا نقاشی تیموری با صفوی فرق دارد چون یک فاصله صد ساله راطی کرده و بین هنر ها فواصل ده تا صد سال داریم پس تفاوت هایی در آن ها دیده می شود.
اگر نقاشی قاجار را با صد سال اخیر مقایسه کنیم متوجه دوره معاصر بودن آن خواهیم شد. قرار نیست هر ده یا بیست سال این هنر ها روز آمد شوند و تغییر شکل آنچنانی شود .
وقتی استاد آقا میری استاد فرشچیان و دیگر استادان درجه یک کشور هر کدام در شیوه خاص خود کار می کنند در حالی که در مکاتب چنین چیزی وجود ندارد ،این ویژگی معاصر است .یعنی هنر مند خودش کار می کند فکر می کند و کارهای جدید ارائه می دهد .
مثلا استاد فرشچیان قطع کارش را بزرگ می گیرد و با رنگ آکریلیک کار می کند . پس این ویژگی هنر معاصر است.

به گمان شما چه قدر مهم است در فضای شهر و جامعه از هنر های اصیل استفاده شود؟
خیلی خیلی مهم است . شما در نظر بگیرید چند نفر به نمایشگاه آمده اند؟ حتمن تعداد آنها اندک خواهد بود . نمایشگاه تخصصی تر است مخاطب خاص دارد. ولی هنگامی که بخشی از این کار روی دیوار می آید، بخشی از بدنه شهر می شود ؛ با هر وسیله نقلیه که تردد بشود جلوی چشم است . بچه سوال می کند این چیست؟ چرابا بقیه نقاشی ها تفاوت دارد؟ و جواب می گیرد و می آموزد با هنر اصیل مملکت آشنا می شود . مردم یواش یواش آشنا می شوند. اگر مکاتب را با امروز مقایسه بکنیم چه فرقی دارد؟
اونجا هم هنرمند داشتیم امروز هم هنرمند داریم .آنجا مخاطب هنرمند مردم بودند و هنر در تمام وسایل زندگی مردم و خانه هایشان نفوذ کرده بود .نقاشی ایرانی بود . فرش تذهیب شده قرآن تذهیب شده جلو چشمش بود. امروز اینها رفته همه در موزه و نمایشگاهی شده است.

هنر خودش راهش رو باز می کند یا باید سیاستش باشه .آیا زندگی امروز، هنر سنتی مارا نمی طلبد یا همان کم کاری مدیران شهری و آموزشی است ؟ اگر روی دیوار و یا مقابل چشم مردم باشد راهش را در زندگی مردم باز خواهد کرد؟
به نظر من سیاست گذاری های کلان می خواهد . ماهواره هست همه هم نگاه می کنند. تا بیست سال پیش مد لباس ترکیه را نمی شناختیم . الان همه ماشین لباس شویی هم می خواهند بخرند همان که در سریال دیده اند می خواهند . تبلبغات مهم است. هنر باید بیاید در میان مردم . مردم گرفتارند سطح کیفی نیاز مردم را سیاست کلان باید بالا ببرد. اگر بگوییم مردم هرچه دوست دارد ما انجام می دهیم ، خب مردم که هنرهای اصیل را یا خیلی چیزها را ندیدند و نمی شناسند باید نشانشان بدهیم تا آشنا و علاقمند شوند. حقیقتی وجود دارد ” آنها که لال هستند در واقع کر هستند چون نمی شوند یاد نمی گیرند حرف بزنند .”
پس مشکل اکثر جامعه ما هم همین است که چیزها و هنرهای خوب را نمی شناسند چون ندیدند . سپرده شده این مقوله مثلا به صنایع دستی، آنهم با نگاهی که به حصیربافی نگاه می کند به نگار گری و به سنگتراشی هم …سنت نقاشی ما هنر پایه ای که دارد رنگ آمیزی و طراحی هنرهای دستی ما را تغذیه می کند، بیش از اینها باید مورد حرمت و تبلیغ و معرفی واقع شود. اگه این روبه پیشرفت نباشه چاپ باتیک و نقاشی کاشی ماهم پیشرفت نمی کند .
تا هنر را وارد زندگی مردم نکنیم اتفاقی که باید نمی افتد ، این هم یک سیاست کلانی می خواهد که موفق شود و فقط آثار چاپ شده موزه ای نباشد.

 

گفتگو : فریبا کلاهی رابط خبرپانزدهمین جشنواره ملی رضوی / نگارگری به میزبانی البرز

آشنایی بیشتر با سوابق استاد رحیم چرخی

سوابق:
كسب مقام اول سومين جشنوارۀ هنرهاي تجسمي فجر در رشتۀ تذهيب
برگزيدۀ جشنوارۀ بين‌المللي البردۀ امارات
برگزيدۀ سومين، چهارمين و پنجمين دوسالانۀ ملي نگارگري
مدرس هنرستانها، دانشگاهها، مراكز آموزش عالي و موسسات فرهنگي هنري از 1374 تاكنون
شركت در چندين نمايشگاه بين‌المللي از جمله در شهرهاي لندن، برن، ژنو، بانكوك و …

– دارای مدرک درجه یک هنری رشته نگارگری از شورای ارزشیابی هنرمندان کشور
– تدریس نگارگری، تذهیب، گل و مرغ، طراحی سنتی، رنگ و نقطه فرش، طراحی پیشرفته فرش، تجزیه و تحلیل و ترکیب رنگ در فرش
– مسلط به خواندن، نوشتن، مکالمه زبان های ترکی استابولی، فارسی و ترکی آذربایجانی
– ترجمه کتاب سلطان محمد و مکتب او (مکتب نقاشی تبریز)
– کسب مقام اول سومین جشنواره بین المللی هنرهای تجسمی فجر در رشته تذهیب از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران
– برنده ششمین دوره مسابقه بین المللی الیرده کشور امارات در رشته تذهیب از وزارت فرهنگ و هنر امارات متحد عربی
– برنده نهمین دوره مسابقه بین المللی البرده کشور امارات در رشته تذهیب از وزارت فرهنگ و هنر امارات متحد عربی
– برنده جایزه ویژه و لوح تقدیر از دومین نمایشگاه دو سالانه نگارگری ایرانی اسلامی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران
– دیپلم افتخار سومین نمایشگاه دو سالانه نگارگری ایرانی اسلامی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران
– دیپلم افتخار چهارمین نمایشگاه دو سالانه نگارگری ایرانی اسلامی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران
– دیپلم افتخار پنجمین نمایشگاه دو سالانه نگارگری ایرانی اسلامی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران
– کسب مقام اول در مسابقه طرح¬ها و نقشه¬ های فرش ایران (طراحی فرش اذربایجان) از وزارت جهاد ایران
– کسب مقام اول نخستین جشنواره منطقه¬ای شهرستان¬ها در رشته تذهیب از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران
– کسب مقام اول مرحله نهایی نخستین جشنواره منطقه¬ای هنرهای تجسمی شهرستان¬ها از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران
– کسب مقاوم اول پژوهشی استان در بخش فرهنگی، هنری از فرهنگ و ارشاد ایران
– کسب مقام سوم جشنواره شمس در آینه شمسه و نگاره ¬های معنوی و نشان یادبود از فرهنگ و ارشاد ایران
– نفر اول مسابقه طراحی آرم برای دانشگاه هنر اسلامی تبریز از دانشگاه هنر اسلامی تبریز
– نفر اول مسابقه طراحی آرم برای دانشگاه هنر اسلامی تبریز از دانشگاه هنر اسلامی تبریز
– مشاور انجمن علمی دانشکده هنر اسلامی
– مدیرداخلی نمایشگاه بین المللی “ارسیکا “از دانشکده هنر اسلامی
– مدیرداخلی نمایشگاه بین المللی “ارسیکا “از دانشکده هنر اسلامی
– عضو انجمن نگارگران ایران از سال 1380 ادامه دارد
– عضو انجمن هنرهای تجسمی تبریز ازسال 1388 ادامه دارد
– نماینده انجمن نگارگران ایران در تبریز از سال 1387 ادامه دارد
– دبیر و عضو هیات مدیره انجمن طراحان قالی آذربایجان از سال 1380 تا 1382

درباره‌ی فریبا کلاهی

روزنامه نگار و مدیر مسئول پایگاه خبری آیین باور

همچنین ببینید

رئیس کل نظام پزشکی کشور:هزینه واقعی شدن تعرفه را بیمه باید تامین کند

آیین باور – افزایش تعرفه ها نباید از جیب مردم پرداخت شود، در حال حاضرتعرفه …

دلت خوش است؟ نه! دلم خون است!

یادداشت/ به قلم احسان محمدی : در مترو جوانی آمد جلو و بعد از احوالپرسی …

دیدگاهتان را بنویسید